Resultaten van een Belgisch-Zweedse enquête rond Active Ageing

Delta Lloyd Life

Een signaal van de burger aan de politieke wereld om extra maatregelen te nemen
Brussel, 6 mei 2014 – Wat kan België leren van het exemplarische Zweden op het vlak van beleid rond het einde van de carrière, active ageing of pensioenen? In volle verkiezingsperiode liet pensioenexpert Delta Lloyd Life een enquête uitvoeren bij 1600 Belgische en Zweedse werknemers van 50 jaar en ouder. Eerste vaststelling: 65% van de Zweedse werknemers voelt zich op het einde van zijn carrière zeer gelukkig, terwijl ze 8 jaar langer werken dan de Belgen. Bovendien wordt de Zweedse werknemer alleen maar gelukkiger naarmate hij langer werkt. Tweede vaststelling: volgens de Belg is de ideale leeftijd om met pensioen te gaan 62 jaar en dat terwijl de gemiddelde Belgische pensioenleeftijd op 59 jaar ligt. Derde vaststelling: de Zweed haalt zijn motivatie uit de jobinhoud, terwijl voor de Belg het loon en de arbeidsvoorwaarden primeren. Signalen waaruit blijkt dat extra maatregelen rond langer werken niet perse onpopulair hoeven te zijn. Het loon loskoppelen van de leeftijd, de duur van de carrière verlengen en het accent leggen op een aangepaste jobinhoud zijn pistes die verder onderzoek waard zijn. De Belg is klaar om langer te werken, waarop wachten we dan nog om bijkomende politieke maatregelen te nemen?

Gelukkiger zijn door langer werken?

Eén van de grote tendensen uit de enquête, uitgevoerd door 365ANALYTICS bij 800 actieve Belgische (BE) en 800 Zweedse (ZW) 50-plussers, is het feit dat 65% van de Zweedse werknemers van 60 jaar en ouder beweren dat ze zeer gelukkig zijn (BE: 54% - ZW: 65%), ook al werken ze gemiddeld 8 jaar langer dan de Belg (BE: 32,2 jaar - ZW 40,6 jaar). Deze tendens is nog duidelijker bij zij die voltijds werken. Hoe ouder onze werkende Scandinavische buur wordt, hoe gelukkiger hij is.

De Zweed is dus gelukkiger, en maakt zich bovendien ook minder zorgen naarmate hij de pensioenleeftijd nadert: hoe ouder hij is, hoe minder bezorgd over zijn pensioen. Slechts 38% van hen zegt zich zorgen te maken over zijn pensioen tegenover 58% van de Belgen. Jan Van Autreve, CEO Delta Lloyd Life : “De Zweed weet dat hoe meer hij werkt, hoe meer hij spaart voor zijn pensioen. Dat is een geruststellende gedachte. De Belg daarentegen maakt zich meer zorgen om zijn pensioen, hij is afhankelijk van het complexe en verouderde pensioenstelsel en rekent op de sociale zekerheid. Omdat de regering constant de budgettaire broeksriem strakker aansnoert, en omdat hij zich steeds bewuster wordt van de gevolgen van de vergrijzing, heeft de Belg steeds minder vertrouwen in het bestaande systeem.”

De werkinhoud, sleutel tot succes?

Een ander groot verschil tussen Belgen en Zweden is wat ze belangrijk vinden in hun job. De Zweed hecht veel belang aan de invulling van zijn job, zijn takenpakket (BE: 21% - ZW: 33%), aan een job op maat van zijn kwaliteiten en interesses (BE: 19% - ZW: 28%) en aan initiatieven kunnen nemen (BE: 8% - ZW: 20%). De Belg daarentegen hecht vooral belang aan de arbeidsvoorwaarden zoals het loon en voordelen (BE: 26% - ZW: 14%) en de werkzekerheid (BE: 31% - ZW: 19%).

Jan Van Autreve, CEO Delta Lloyd Life: “Zweden investeert veel in Active Ageing. Waar de Belg eerder werkt uit verplichting, ‘voor het geld’, ziet de Zweed zijn job als een persoonlijke uitdaging. Dit is wellicht gelinkt aan ons juridisch kader dat vooral de nadruk legt op de loon- en arbeidsvoorwaarden en te weinig aandacht heeft voor jobinhoud, een job op maat of voor opleiding.”

Wie het afgelopen jaar mentor is geweest, een opleiding heeft gevolgd of een evaluatiegesprek heeft gehad, staat positiever tegenover zijn werkgever, zowel in Zweden als in België. De Zweed zegt vaker goed mee te kunnen met veranderingen en nieuwigheden op het werk (BE: 58% - ZW: 69%). In vergelijking met Zweden beschouwen dubbel zoveel Belgen hun werk als een zware, vermoeiende activiteit die ze nog moeilijk lang kunnen volhouden (BE: 21% - ZW: 11%).

De pensioenleeftijd verlaten – loopbaanduur verlengen?

In België is de automatische verhoging van de salarissen gelinkt aan de leeftijd meer gebruikelijk dan in Zweden. De 60-plusser in Zweden verdient gemiddeld 2.969€ terwijl de Belg 3.676€ wordt uitgekeerd (Eurostat 2010). Een aanzienlijk verschil! Bovendien zegt 1 Belg op 5 dat zijn werkgever oudere werknemers te duur vindt (BE: 24% - ZW: 11%). Het Belgische systeem moedigt mensen op het einde van hun carrière niet aan om langer te werken. Integendeel, het huidig beleid pusht de werkende oudere Belg eerder uit het arbeidscircuit. Zo gaan Belgische werknemers op het einde van hun carrière sneller over naar deeltijds werk, terwijl de Zweed voltijds blijft werken tot aan zijn pensioen (BE: 62% voltijds – ZW: 82% voltijds; bij 54-59-jarigen).

De nog actieve Belg zegt net voor zijn 62ste met pensioen te willen gaan (BE: 61,9 jaar – ZW: 63,3 jaar). Ook qua loopbaanduur zegt de helft van de Belgische respondenten dat wie stopt na een effectieve loopbaan van 36 jaar ‘genoeg gewerkt heeft’ (BE: 36jaar – ZW: 38 jaar).Waarom is de gemiddelde leeftijd waarop de Belg vandaag effectief stopt met werken dan 59 jaar en de gemiddelde loopbaanduur 32,2 jaar, als uit de studie blijkt dat er een draagvlak is om langer aan de slag te blijven? Moet de wettelijk bepaalde pensioenleeftijd blijven bestaan? Zou het niet beter zijn een voorbeeld te nemen aan de flexibele wettelijke pensioenleeftijd in Zweden, die vandaag tussen 61 en 67 jaar ligt?

Vicepremier Alexander De Croo: “Het probleem in België is niet de wettelijke pensioenleeftijd, maar de effectieve pensioenleeftijd. Daarom hebben we de leeftijd voor vervroegd pensioen met twee jaar opgetrokken en al een eerste reeks hervormingen doorgevoerd die langer werken ook belonen. We hebben daarbij resoluut gekozen voor een stap-voor-stap aanpak. Die moeten we de volgende jaren verderzetten, bijvoorbeeld door de loopbaanduur bepalender te maken.”

Politieke maatregelen dringen zich op

Deze enquête onthult dat de actieve Belgische 50-plusser bereid is om langer te werken. Het Zweeds model leert ons bovendien dat langer werken niet leidt tot minder geluk, wel in tegendeel! Een theorie die stof biedt tot nadenken. Het Belgische systeem aanpassen kan voor een positieve mentaliteitsverandering zorgen en voor meer appreciatie van het werk. Daarvoor is samenwerking tussen werkgevers, werknemers en politici nodig. Want de focus moet verlegd worden van arbeidsvoorwaarden naar het verbeteren en aanpassen van de jobinhoud, en dat gaat gepaard met o.a. meer investeringen in vorming en coaching. Voor dergelijke veranderingen moet er een wettelijk kader worden opgesteld.

Jan Van Autreve, CEO Delta Lloyd Life : "We moeten ons de vraag stellen of onze politici ver genoeg durven gaan. Is dit niet het momentum om moedige beslissingen te nemen? De Belg staat blijkbaar verder in zijn bereidheid om langer te werken dan we vermoeden. Het loskoppelen loon/leeftijd, het verlengen van de loopbaanduur en vooral ook de jobinhoud aanpassen zijn absoluut pistes waarop politici en werkgevers zich zullen moeten focussen om de Belg lang actief en gelukkig te houden of nog gelukkiger te maken. Want dat is uiteindelijk het ultieme doel, toch?”

© 365ANALYTICS. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van Delta Lloyd Life bij arbeiders en bedienden boven de vijftig in België en Zweden. In beide landen werden 800 respondenten online bevraagd.