Nationaal Opinie Onderzoek 2013 over het testament

Delta Lloyd Life - Testament.be

Voornaamste resultaten

In augustus en september 2013 peilde 365ANALYTICS in opdracht van Delta Lloyd Life en testament.be bij 1438 Belgen van 40 jaar of ouder naar de kennis, de mening over en de voorbereiding van het nalatenschap. (cfr. Onderzoeksmethode)

Dit onderzoek is opgedeeld in 3 rubrieken.

Deel 1. De kennis van de Belg over het testament en de verdeling van het nalatenschap.

Deel 2. De mening en houding van de Belg over het testament en de verdeling van het nalatenschap.

Deel 3. De voorbereiding van de Belg van het nalatenschap.

De Belg heeft een zwakke kennis van het testament en de verdeling van nalatenschap.

De Belg heeft geen uitgesproken mening en houding over het testament en de verdeling van het nalatenschap. Soms is de Belg zelfs tegenstrijdig. Het lijkt alsof we hem een beetje overvallen met onze vragen.

Tot slot bereidt de Belg zich maar weinig voor op wat er moet gebeuren met het nalatenschap na het overlijden.

Er zijn verschillen tussen de profielen, meestal tussen leeftijdsgroepen onderling en als men al dan niet (ooit) een testament opstelt. Kennis over wat kan en niet kan inzake het testament is ook afhankelijk van het opleidingsniveau van de Belg.

Deel 1. De kennis van de Belg over het testament en de verdeling van het nalatenschap.

De Belg heeft een zwakke kennis over het testament en de regeling van het nalatenschap. Een aantal algemene zaken weet de Belg wel, maar van zodra het iets specifieker wordt, wordt het moeilijker.

De kennis over het testament is afhankelijk van het opleidingsniveau en inkomen van de Belg. Hoe hoger deze zijn, des te beter de kennis. 80-plussers scoren minder goed op de kennisvragen over het testament. (cfr. Kennis over het testament volgens socio-demografische profielen)

De Belg (40+) weet dat

  • je niet verplicht bent een testament op te stellen (94%), noch dat deze enkel geldig zou zijn via een notaris (63%).
  • je een deel kan nalaten aan een goed doel (92%).
  • je kinderen niet kan onterven (71%).
  • successierechten afhankelijk zijn van het verwantschap met de overledene (79%).

En toch ...

  • denkt 22% dat je kinderen kan onterven.
  • denkt 30% dat een testament enkel via de notaris kan. Het is aan te raden. Maar een handgeschreven testament kan evengoed.

De Belg twijfelt

  • wat er gebeurt met de sociale media accounts wanneer je overlijdt (51%).
  • of een levensverzekering deel uitmaakt van het nalatenschap (47%).
  • wat de rechten zijn van de overlevende partner wanneer men feitelijk samenwoont (44%).
  • of schenken aan het goede doel in stijgende lijn zit (42%).
  • of een schenking bij leven een impact heeft bij de verdeling van het nalatenschap (39%).

De Belg weet niet echt

  • dat je een levensverzekering kan gebruiken om successierechten te dekken (29%).
  • dat de rechten van de overblijvende partner niet helemaal dezelfde zijn als men getrouwd of wettelijk samenwoont (28%).
  • dat goede doelen ook successierechten betalen (26%).
  • dat je een testament niet kan registeren met de elektronische identiteitskaart (16%).

Een grote meerderheid van de Belgen (40+) met reservataire erfgenamen, weet niet over welk deel van het nalatenschap hij vrij mag beschikken. 27% weet dat dit steeds de helft of minder is, afhankelijk van je situatie. 31% van de Belgen is overtuigd dat je vandaag de volledig vrije keuze hebt aan wie je nalaat.

Een ruime meerderheid (59%) wenst de volledig vrije keuze aan wie hij zijn vermogen nalaat.

80-plussers denken het vaakst dat ze de vrije keuze hebben. Wie al een testament heeft, is meer te vinden voor de volledige vrijheid van het nalatenschap. Hetzelfde geldt wanneer men geen kinderen heeft. (cfr. Verdeling vermogen: vrije keuze? - volgens socio-demografische profielen)


Slechts 8% is vertrouwd met het duolegaat. (cfr. Het Duolegaat - volgens socio-demografische profielen))

Deel 2. De mening en houding van de Belg over het testament en de verdeling van het nalatenschap.

De Belg heeft geen uitgesproken mening over het testament en de verdeling van het nalatenschap.

In sommige gevallen lijkt de Belg zichzelf tegen te spreken, zoals in het volgende bijvoorbeeld. De meerderheid van de Belgen wil vrij kunnen beschikken over zijn erfenis, maar vindt het toch belangrijk dat bepaalde familieleden beschermd worden.

Sommige uitspraken zijn opmerkelijk, zoals dat 8% van de Belgen met kinderen een of meerdere wenst te onterven of dat slechts 25% het belangrijk vindt hoe hij zal herinnerd worden.

Verschillen zitten vooral tussen de leeftijdsgroepen. 80-plussers hebben vaak een meer uitgesproken mening. De grootste verschillen echter zijn er tussen de personen die een testament hebben opgesteld of dit binnenkort zullen doen en de groep die dit nooit zal doen of er gewoon nog niet over nagedacht heeft. Wie een testament heeft (zal hebben) hecht meer belang aan de regeling en de verdeling van het nalatenschap. (cfr. Opinie over het testament volgens socio-demografische profielen).

Het nalatenschap

De Belg hecht maar weinig waarde aan hoe hij zal herinnerd worden na de dood. Slecht een op de vier Belgen vindt dit belangrijk (25%).

De meerderheid (56%) vindt het niet belangrijk hoe hij of zij later zal herinnerd worden.

De opbouw van het nalatenschap

Een duidelijk meerderheid van de Belgen wil vooral (eerst) genieten van het leven (61%), dan zich (nu) al te veel zorgen te maken over wat hij zal nalaten. Toch zegt 1 op 6 dat de erfenis primeert (16%).

Een derde zegt dat hun kinderen een erfenis verwachten (34%).

De helft verwacht dat zijn nalatenschap niet onbelangrijk zal zijn (48%). Toch zegt een derde van de Belgen (32%) niets noemenswaardig na te zullen laten.

De meeste Belgen zijn het er over eens dat ouderen niet noodzakelijk voorzichtig moeten zijn om een erfenis na te laten (73%). Toch vindt 12% dat ouderen beter voorzichtig met hun geld omspringen zodat ze meer kunnen nalaten.

6% leeft zuinig om meer te kunnen nalaten.

De verdeling van het nalatenschap

58% benadrukt dat hij vrij over het nalatenschap wenst te beschikken. 48% vindt het normaal dat er een reservatair deel bestaat, 30% opteert voor het afschaffen ervan. Dit lijkt enigszins tegenstrijdig maar kan verklaard worden doordat de Belg waarschijnlijk niet op de hoogte is welke erfgenamen wettelijk beschermd zijn.

12% van de Belgen met meerdere kinderen (40+) wenst zijn erfenis ongelijk te kunnen verdelen tussen de kinderen.

8% van de Belgen met kinderen (40+) wenst één of meerdere kinderen te kunnen onterven.

5% zou zijn volledig hebben en houwen aan het goede doel schenken.

Het testament opstellen

42% vindt het belangrijk dat het nalatenschap goed geregeld is en 53% vindt dat je best niet te lang wacht om het testament op te stellen.

22% heeft drempelvrees om hiervoor naar de notaris te gaan.

19% vindt het moeilijk om over zijn nalatenschap te praten.

Successierechten

Meer dan 1 op 4 (28%) is voorstander van verlaagde successierechten voor de erfgenamen als een deel van het nalatenschap naar het goede doel gaat. Meer Belgen (43%) gaan niet akkoord dat legaten aan het goede doel, moeten leiden tot een verlaging van successierechten voor erfgenamen.

8% van de Belgen vindt dat successierechten een uitstekend middel zijn om rijkdom te verdelen. Een grote meerderheid van de Belgen is het hier niet mee eens (73%).

Schenken bij leven

3 op de 10 Belgen zou een deel van zijn vermogen schenken aan de (klein)kinderen in plaats van te wachten tot na hun dood (30%). Bijna 1 op 2 verkiest dat de kinderen wachten (48%).

De digitale kluis

27% vindt dat je belangrijke documenten veilig in een digitale kluis kan bewaren. Meer mensen gaan hiermee niet akkoord (38%).

Deel 3. De voorbereiding van de Belg van het nalatenschap.

Globaal genomen bereidt een groot deel van Belgen zich niet of nauwelijks voor op wat er moet gebeuren bij overlijden.

De eigen begrafenis regelen is belangrijker dan een testament opstellen. 11% heeft zijn testament opgesteld. 45% zegt dit nooit te zullen doen. Meer Belgen (15%) hebben instructies opgesteld voor de begrafenis. 35% is dit niet van plan te doen.

6 op de 10 Belgen (62%) zal geen persoonlijke herinnering/boodschap (video, brief …) voor de nabestaanden opstellen. 3% heeft een dergelijke boodschap klaar voor de nabestaanden.

Weinigen zullen ook bepalen wat er moet gebeuren met foto`s, souvenirs en andere zaken waar je emotioneel waarde kan aan hechten. 5% heeft een beschrijving klaar wat er hiermee moet gebeuren. 62% zal dit niet doen.

Iets meer Belgen heeft een lijst met de belangrijkste codes en paswoorden (17%), of is van plan dit ooit te doen (32%). 37% zal geen lijst opmaken met codes en paswoorden.

Hetzelfde geldt voor een (digitale) map met belangrijke documenten zoals bv. levensverzekeringen, bankgegevens … die van belang kunnen zijn bij de afhandeling van het nalatenschap. 16% heeft een dergelijke map klaar. 31% gaat dit niet doen.

Opvallend is dat weinig mensen wakker liggen van hun digitale erfenis. Toch een van de hot topics voor de komende jaren. Slechts 2% van de Belgen heeft een digitaal testament opgesteld. Een digitaal testament beschrijft wat er moet gebeuren na je overlijden met je digitale bezittingen. Dit zijn ondermeer foto’s, video’s, documenten, muziek, e-mail accounts, sociale profielen zoals Facebook, Twitter en Linkedin en toegang tot webwinkels. 6 op de 10 Belgen (61%) plant dit ook niet te doen.

Leeftijd en al dan niet ooit een testament hebben, drijft veelal de verschillen in voorbereiding van het nalatenschap. Wie een testament heeft, denkt (iets) ruimer over de impact van het overlijden op de nabestaanden. (cfr. Voorbereiding van het nalatenschap volgens socio-demografische profielen)

Leeftijd opstellen testament

11% van de Belgen (40+) heeft een testament opgesteld. Wanneer de Belg zijn testament opstelt, gebeurt dit gemiddeld rond zijn vijftigste levensjaar.

Over het testament zelf

68% laat het testament door een notaris opstellen.

Meer dan driekwart (76%) spreekt over het bestaan van een testament met nabestaanden. Een meerderheid daarvan (62%) heeft het over de inhoud, de rest enkel over het bestaan ervan.

31% heeft ooit zijn testament veranderd.

15% heeft een goed doel opgenomen in het testament. Dieren, gezondheid en welzijn worden het vaakst opgenomen in het testament.


14% van de Belgen heeft al een schenking gedaan. 55% plant dit nooit te doen.

© 365ANALYTICS. Onderzoek uitgevoerd in opdracht van Delta Lloyd Life en testament.be bij 1438 Belgen van 40 jaar of ouder.